• Bizleri Sosyal Medya'da Takip Edin !

TEMSİLCİLİKLERİMİZ

TARİHİ BEŞİKTAŞ BALIK PAZARI ÇARŞISI

Tarihi Beşiktaş Balık Pazarı Yeni Kabuğu İle Karşımızda... |...
Fotoğraf: GAD

İstanbul'un telaşlı semti Beşiktaş'ın Çarşı'sı, İnönü Stadı ve Balık Pazarı, semt merkezinin su götürmez simgelerinden belki yalnızca bir kaçı. Örneğin Beşiktaş Jimnastik Kulübü'nün taraftar organizasyonu Çarşı'nın her derbide, uluslararası maçta ve yönetim değişikliğinde tantana çıkarması, ya da İnönü Stadı'nın yıllardır gerçekleşemeyen güçlendirme planları ve "Türkiye'nin en iyi stadı" iddiaları, bizim için tamamen tanıdık. Ancak beklenmedik şekilde Tarihi Beşiktaş Balık Pazarı, semtte dolaşan değişim rüzgarlarından payını almışa benziyor. Üstelik de Beşiktaş'ın merkezinde yoğunlaşan kamusal güce dair yepyeni ve ilham verici nitelikte bir hikaye veriyor.

Beşiktaşlı balıkçılar ve yerli nüfus, yıllardır taze balık almak, satmak ve işlemek için her gün Beşiktaş Çarşısı'nın, yani semtin ticari merkezinin kalbindeki üçgen planlı bir meydanda buluşuyordu. Hijyen konusundaki şikayetlerden, aynı sebepten ödenen cezalardan, üstüne üstlük bir de ekonomik gücünü sürekli olarak kaybetmekten yorgun düşmüş pazaryeri, Aralık ayından bu yana ise bu eski faaliyetlerini çarpıcı modernlikte bir strüktürün altında gerçekleştiriyor. Hem de tamamen pazar esnafının çabalarının sonucu olan bir strüktürün altında…

Tarihi Beşiktaş Balık Pazarı Yeni Kabuğu İle Karşımızda... |...

Büyük marketlerin ve alışveriş merkezlerinin hijyenik balık reyonlarıyla rekabet etmekte zorlanan pazar esnafının kendi kaderini değiştirmeye karar vermesi, onları Beşiktaş Belediyesi'nden destek almaya itiyor. Esnaf ardından da uzun soluklu müşterileri Gökhan Avcıoğlu'na dertlerini anlatıyorlar. Beşiktaş Belediyesi'nin destek ve hoşgörüsü, Avcıoğlu'nun ücretsiz tasarımı ve Eczacıbaşı'nın sponsorluğu derken Beşiktaş halkı, bu projenin gerçekleştirilmesi için tüm sorumluluğu üstüne alıyor. En başta yalnızca öneri sunmak üzere işe girişen, fakat sonrasında kendini meselenin tam ortasında bulan Avcıoğlu ise, böylelikle sadece gıda satışı yapılan bir market pavyonu değil, bölgenin geleceği için optimistik bir sembol yaratmış oluyor.

Tarihi Beşiktaş Balık Pazarı Yeni Kabuğu İle Karşımızda... |...
Fotoğraf: GAD

Gökhan Avcıoğlu'nun mimarlık pratiği Global Architectural Development (GAD), marketlerde olduğu gibi hem halka hem esnafa rahat alışveriş imkanı tanıyan bir çevre oluşturma fikrinden yola çıkmış. İlk işe koyulduklarında ise, 600 metrekarelik üçgen planlı alan içinde neye ellerini atsalar çürüdüğünü görmüşler. Bu yüzden de üç ay içinde baştan aşağı her şeyi yıkarak yenilemişler.

GAD'den Özlem Avcıoğlu, girişimi haberleştiren Metropolis Magazine'e bir deniz kabuğunu düşünerek tasarlamaya başladıklarını belirtiyor. Ekip bu kabuğun kenarlarını keserek pazaryerini, çevresini saran Arnavut kaldırımının gündelik yaşamına açıyor. Böylelikle tamamen yabancı olan strüktür, semtin tarihi dokusu içerisine yeniden "dokunuyor".

Tarihi Beşiktaş Balık Pazarı Yeni Kabuğu İle Karşımızda... |...

Balık Pazarı'nın yeni strüktürü için seçilen malzeme; hijyenik, uzun ömürlü ve kaliteli beton ile paslanmaz çelik olarak belirleniş. Aynı zamanda çatının çok hafif olmasına, kolay müdahale edilmesine ve kolay temizlenmesine özen gösterilmiş. Örtü, kendini üçgenin köşelerinden destekleyecek şekilde yekpare olarak oluşturulmuş ve bu sayede iç mekan tamamen serbest, kolonsuz olarak kurgulanabilmiş. Avcıoğlu, "İnsanlar rahatlıkla içinden geçebiliyorlar" diyor; "Çevresinden dolansalar bile, doğrudan içeriyi görebiliyorlar". Hem açık hem de alanı koruyan bu sistemde, çatının üstüne yuvarlak bir boşluk açmak da ihmal edilmemiş. Sonuç olarak mekanın gökyüzüyle ilişkinin kopmaması ve güneşin tezgahlara daha net ulaşması sağlanmış.


Tarihi Beşiktaş Balık Pazarı Yeni Kabuğu İle Karşımızda... |...
Fotoğraf: GAD

Mekanın hiç şüphesiz en dikkat çekici ögelerinden biri, aydınlatma elemanları. Çünkü burada en son teknolojili, enerji tasarruflu LED'ler kullanılmıyor. Neredeyse yüz adet Edison ampul, çatıdan aşağıya parlak kırmızı kablolarla sarkıyor. İstanbul pazarlarının tipik aydınlatma şemasını bir miktar renk ile yeniden kullanan Gökhan Avcıoğlu, "Esnafın alışık olduğu bir şey olmasını istedik. Ayrıca elektrik parasını kendileri ödüyor. Bu lambaları istedikleri zaman gevşetiyor veya kısarak yakıyorlar" diyor.

Beşiktaş Balık Pazarı'nın "yeniden doğum" hikayesi ise, elbette bununla bitmiyor. İnşaat masraflarını kendi aralarında topladıkları paralar ve aldıkları yardımlar ile karşılayan esnafa, Eczacıbaşı VitrA da hiçbir yerde kullanmadığı balık pullarına benzer renkli seramikleri ile katkıda bulunmuş. Balıkların uzun süre taze kalmasını sağlamak için tezgahların hepsi alttan soğutmalı olarak uygunmış ve hatta balıkçılar için tezgahların olduğu alanlara buzdolapları monte edilmiş.

Tarihi Beşiktaş Balık Pazarı Yeni Kabuğu İle Karşımızda... |...

Beşiktaş Balık Pazarı'ndaki çalışmalar ise hızla devam ediyor. Soğuk kış ve aşırı sıcak günler için çevredeki esnafı rahatsız etmeyecek bir tente ve branda üzerinde çalışılıyor. Kalkan balıklarının nasıl asılacağı ve sergileneceği üzerinde düşünülüyor. Grafikerler Meslek Kurulu (GMK) Başkanı Yeşim Demir, Mimar Sinan Üniversitesi öğrencileriyle Balık Pazarı için özel bir logo, her bir esnaf için ayrı bir kimlik, etiket, paket mühür çalışması yapıyor. Balıkçılar Avcıoğlu'ndan özel tasarım kıyafet bile istemiş.

Bundan 10 yıl önce Kadıköy Meydanı'nda kamuya açık bir tuvalet projesine imza atan Gökhan Avcıoğlu, Hürriyet Gazetesi'ne verdiği röportajda yaptığı işin riskli olduğunu söylüyor: "Bu tip çalışmalarda herkesin beğenisini yakalamak zor oluyor. Ama burada, güzellikten öte amacına uygun bir şeyler yapmak benim için önemliydi." Gerçekten de sonuç, hem Beşiktaş Çarşısı'nın derme çatma, iptidai dokusu içerisinde güncel mimarlık üretiminin etkili bir örneği hem de semtin iyileştirilmesi için atılan adımlardan bir diğeri oluyor.

Bu metin, New York Times ve Arredamento Mimarlık'ın 225 No'lu sayısından derlenmiştir.